- 12 октября 2026
Гъэтхапэм и 21-м, гъэмрэ кIымрэ зыщызэхэкIыжьрэ уахътэу, дунаир къызыщыкIэракIэу, уцыр къызщыкъашхъорэм адыгэхэм илъэсыкIэр хагъэунэфыкIыщтыгъ.
Ащ ипэгъокIэу шIэныгъэ тедзэ зыщызэрагъэгъотырэ гупчэу «ЮТА» – мрэ гурэ гурэ ялъагъо хэбзэ гъэуцугъэ зыщыратырэ чIыпIэмрэ (ЗАГС) зэгъусэхэу илъэсыкIэ мэфэкIыр рагъэкIокIыгъ.
ЗещакIом къекIолIагъэхэр ижъырэ лъэхъан щыублагъэу чэщымрэ мафэмрэ якIыхьагъэ зэфэдиз зыщыхъурэ уахътэр адыгэхэм зэрэхагъэунэфыкIыщтыгъэр, джырэкIи ащ мэхьанышхо зэрэратырэм нэIуасэ фишIыгъэх. МэфэкIыр зэрэзэхащэщтыгъэ шIыкIэр ащ къыкIэлъыкIуагъ: илъэсыкIэр къызщихьэрэ мафэм хьамыщхунтIэ чъыгым икъутамэ унэм рагъэуцощтыгъэ е цIыфхэр тхьэ зыщелъэIущтыгъэ чIыпIэу мыщ фэдэ чъыг къызщыкIырэм щызэрэугъоищтыгъэх, хъохъухэр къыщаIощтыгъ, бзыхьаф зэмышъогъухэмкIэ чъыгыр агъэкIэракIэщтыгъ. Илъэсэу къихьэрэр мафэ хъуным фэшIкIэ щагу пэпчъ уарзэ щагъэстыщтыгъ. Пчъэшъхьангъупчъэхэр IуаубгъукIхэти, цIыф бзаджэхэм защаухъумэу аIозэ, Iугъуамэ арагъахьэщтыгъ. МашIом къыпыкIыгъэ яжьэр пчъэIупэмэ аIуатакъощтыгъ. Нахьыжъхэм акIыгъухэу сабыйхэри мыщ фэдэ гущыIэхэмкIэ тхьэ елъэIущтыгъэх. Мыщ дэжьым, зым хьалыжъохэр ыIыгъхэу, адырэм мыкIумыш ыIыгъэу пшъэшъэжъыитIу къехьэ ыкIи мыщ фэдэ шIуфаIохэр хьакIэхэм апагъохы:
– Мы жъэрымэр адыгэ унагъохэм, адыгэ чылагъохэм, тиадыгэ хэку имыкIэу, тицIыф мафэу, тикъалэ багъоу, лъэпкъэу дэсхэр узынчъэу щигъэIэнхэу тхьэу тыкъэзгъэхъугъэм лъэIу фэтэшIы.
– Мы мыкIумыпшыр тыгъэм фэдэшъ, тыгъэм инэбзыйхэр пстэуми къытлъыIэсхэу, тыкъагъэфабэу, ахэр зэрэзэпэшIэтхэрэм фэдэу тидунай зэпэшIэтыжьэу тыщигъэIэнэу титхьэшхо телъэIу.
МыкIумыпшыр къекIолIагъэхэм афагощыгъ. ХьакIэхэр къэлъаIохэзэ бзыхьаф зэмышъогъухэмкIэ хьамщхунтIэ къутамэхэр агъэкIэрэкIагъэх. Апэрэ хъохъур гъэсэныгъэм игъэIорышIапIэ итхьэматэу Кушъу Аскэр къыIуагъ. Ащ ХъокIо Иринэ, Чылэгъот Хъарет, Абидэ Светэ, Хьэнахэкъо Маринэ, ХъокIо Фатимэ, Чэсэбый Саидэ, Цуякъо Маринэ яфэлъэIонхэр къыкIэлъыкIуагъэх.
«Мы жъэрымэм шIу къытфехь, нурэр ташъхьагъэу, тиуашъо къаргъоу, тичIыгу къашхъоу тыщигъэIэнэу тхьэм телъэIу», мы гущыIэхэмкIэ бысымгуащэр тхьэ елъэIугъ. МэлкIэпэ дэгъэ гъуатIкIо машIом хигъатIкIозэ илъэсыкIэм зэрэпэгъокIыщтыгъэхэм щысхэр хигъэдэIоуагъэх. Ижъым илъэсыкIэр къызщихьэрэ мафэм, хъохъухэр къаIохэу, чъыгыр агъэкIэракIэу, машIохэр зашIырэ нэуж, джэгукIэ зэфэшъхьафхэр, зэнэкъокъухэр къыкIэлъагъакIощтыгъэх. Джащ фэдэ шIыкIэкIэ зэхахьэм Хъуаджэ тхьагъэпцIым икъэбархэр кIалэхэм къыщагъэлъэгъуагъ. Ащ ыуж джэгукIэу «Къоепых» зыфиIорэр къэкIыгъ. НэбгыритIу пчэгум къихьагъ, къуаеу кIэшIагъэу сысырэм, аIэ къыздырамыгъаIэу къыгуашхыкIыгъ. Зыцэхэр нахь пытэр агъэнэфагъ. Зэнэкъокъур мыщ фэдэ гущыIэмкIэ рагъэжьагъ: къуаер гъугъэ, къуаер Iусы, зынэ хафэр, зынэ щыгъур къое гъугъэм къерэцакъ. Нахьыжъи нахьыкIи зэIукIагъэхэм зэкIэм нэужым къэкIыгъэ джэгукIэу «Дэшхофаор» агу рихьыгъ, ашIогъэшIэгъонэуи ешIагъэх. Дэшхо чъыгым адыгэхэм фыщытыкIэ хэушъхьафыкIыгъэ фыряIагъ. Дэшхом икупкI шъхьэкуцIым фагъадэщтыгъ, гъэбэжъу къыхьэу, Iушыныгъэм ишыхьатэу алъытэщтыгъ. Джэгуныр рамгъажьэзэ ешIэрэ пэпчъ шIоигъоныгъэ горэ ыгу риубытэн фай. Пхъэмбгъу кIэдзыгъэм дэшхохэр чэзыу чэзыоу рагъэчъэхых. Уидэшхо уапэ итым ытIупщыгъэ дэшхом кIахьэу зылъигъэкIаутэкIэ, угу иуубытагъэр къыбдэхъущтэу алъытэщтыгъ.
IурыIупчъэхэм бзэр агъэбаи, апсыхьэ, агъэбзэрабзэ, гулъытэр егъэчаны. IурыIупчъэхэм якъэIон нахь фэкъулаири къэнэфагъ. Ахэр ХъокIо Фатимэрэ Мамыекъо Асерэ.
ЗышIогъэшIэгъон горэ къыкъокIынкIи хъун, мары а IурыIупчъэхэр:
1. Апс плъыжьыбзэм псы изыбзэу ит.
2. Мы тIы къэрэ тIы шIуцIэр сэ зэрэсшIотIыкъэрэ тIы шIуцIэм фэдэу ори пшIо тIы къэрэ тIы шIуцIа?
3. Мые, мые мыяшъхьа.
Мыем мишъэ пэшъэшъа,
КIэшъэшъэгъэ пкIашъэм
Мышъэр щэпIэшъашъа.
IурыIупчъэмэ хырыхыхьэхэр къакIэлъыкIуагъэх:
1. Тичэу лъапсэ лы ашкIэ илъ (хьантIаркъу).
2. ЗыкIэ тIаркъо, бгыкъур зиун (пцIашхъо).
3. Гыргыт бжъэтIыжъ (пчэны).
ГущыIэжъхэр лъэпкъым игъунджэх. ЗэкIэми ягуапэу ублапIэр зещакIом къызиIокIэ кIэухыр къаIожьыщтыгъ:
1. ПщэрыхьакIэ зымышIэрэм… дагъэм псы хекIэ.
2. Мышъэм тыгъужъыр … шIопырац.
3. Неп зыIорэр мэунэ… неущ зыIорэр мэунэхъу.
ИлъэсыкIэм икъихьэгъум къэхъурэ сабыир насыпышIо хъущтэу адыгэхэм алъытэщтыгъ. АдыгэгэкъалэкIи а уахътэм тефэу къэхъугъэхэм ащыщ нэбгыритIумэ янэхэу Апыщэ Асыетрэ ЦIыкIу Бэллэрэ зэхахьэм хэлэжьагъэх. Ахэм шIухьафтынхэр Цопсын Бэллэ апигъохыгъ.
Зэхахьэр зыгъэхьазырыгъэхэм ацIэ къесIомэ сшIоигъу. Ахэр гупчэу «ЮТА» зыфиIорэм икIэлэегъаджэхэу ЛIымыщэкъо Марет, Пэнэшъу Сафет, ТIэшъу Рузан, Мамый МулIэт, ЛIымыщэкъо Марин, Хъут Зой, Чэтыжъ Марин ыкIи еджакIохэу: Джанхъот Мадина, Абубакирэ Хадиджа, Абубакирэ Джамболэт, Къэрэщэкъо Анзор, ЕкIошъэ Иляс, Лъэустэн Бэлл, Чэсэбый Мурат, Мыгу Милан, Шэуджэн Милан. ЗэIукIэр къагъэдэхагъ пщынаоу Къэдэ Астимир, пхъэкIычаоу Дыхъу Азэмэт, шъонтрыпаоу ПсыIушъо Анзор.
Зы жьыкъэщэгъум тетэу зэIукIэр рекIокIыгъ, адыгэ хабзэм диштэу удж хъураекIэ тыухыгъ.
Чэтыжъ Марин, шIэныгъэ тедзэ зыщзэрагъэгъотрэ гупчэу «ЮТА» зыфиIорэм ипащ.
